İşverenin Sağlık Sigortası Ödemesinde Prim Hesabı Nasıl Yapılacak?
İşverenler tarafından çalışanlara maaşın yanında sağlanan yan haklar her geçen gün daha fazla önem kazanıyor. Özel sağlık sigortası da çalışanlara sunulan bu yan hakların başında geliyor. Çalışanın sağlık hizmetlerinden daha geniş şekilde yararlanmasını sağlayan özel sağlık sigortası, çalışan açısından önemli bir avantaj sağlarken, işveren açısından da bordro işlemlerinde dikkat edilmesi gereken bir uygulama olarak öne çıkıyor. İşveren tarafından çalışan adına ödenen özel sağlık sigortası primlerinin tamamının sosyal güvenlik primi hesabına dahil edilip edilmeyeceği ise belirli kurallara bağlı. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda bu ödemeler için belirli bir istisna düzenlenmiş durumda.
Kanuna göre işveren tarafından sigortalı adına ödenen özel sağlık sigortası primleri ile bireysel emeklilik sistemine yapılan katkı paylarının aylık toplamının, brüt asgari ücretin yüzde 30'una kadar olan bölümü sosyal güvenlik primi hesabına dahil edilmiyor. Yüzde 30'luk sınırı aşan bölüm ise prime esas kazanca dahil edilerek sosyal güvenlik primi hesaplamasında dikkate alınıyor.
2026 yılında aylık brüt asgari ücret 33.030 TL olarak uygulanıyor. Bu tutarın yüzde 30'u ise 9.909 TL'ye karşılık geliyor. Dolayısıyla 2026 yılında işveren tarafından çalışanın kendi adına ödenen özel sağlık sigortası primi ile varsa bireysel emeklilik katkı payının aylık toplamının 9.909 TL'ye kadar olan kısmı, gerekli şartların sağlanması halinde sosyal güvenlik primine tabi tutulmuyor.
Burada önemli olan nokta, 9.909 TL'lik sınırın yalnızca özel sağlık sigortası için ayrı, bireysel emeklilik için ayrı uygulanmamasıdır. İşveren aynı çalışan için hem özel sağlık sigortası primi hem de bireysel emeklilik katkı payı ödüyorsa, bu iki ödemenin toplamı dikkate alınır.
Örneğin işveren bir çalışanı için aylık 8.000 TL özel sağlık sigortası primi ödüyor ve aynı ay içinde çalışan adına herhangi bir bireysel emeklilik katkısı yapmıyorsa, 8.000 TL'nin tamamı 9.909 TL'lik sınırın altında kaldığı için sosyal güvenlik primi hesabına dahil edilmez.
Buna karşılık işveren aynı çalışan için aylık 12.000 TL özel sağlık sigortası primi ödüyorsa, 9.909 TL'lik bölüm istisna kapsamında kalırken, 2.091 TL'lik bölüm prime esas kazanca dahil edilir. Bu tutar üzerinden sosyal güvenlik primi hesaplanması gerekir.
Örneğin çalışanın özel sağlık sigortası için 7.000 TL, bireysel emeklilik sistemi için de 4.000 TL işveren katkısı yapıldığını düşünelim. İki ödemenin toplamı 11.000 TL olacaktır. 9.909 TL'lik bölüm istisna kapsamında kalırken, kalan 1.091 TL prime esas kazanca dahil edilecektir. Bu nedenle bordro hesabında özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik ödemelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bir diğer önemli konu ise ödemenin kimin adına yapıldığıdır. Kanunda yer alan istisna, sigortalının kendi adına işveren tarafından yapılan özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları için uygulanmaktadır. Çalışanın eşi veya çocukları adına yapılan özel sağlık sigortası ödemeleri aynı istisna kapsamında değerlendirilmemektedir. Bu nedenle işveren tarafından çalışanın ailesi için yapılan ödemelerin ayrıca dikkate alınması ve prime esas kazanca dahil edilmesi gerekir.
Sigortanın türü de önem taşımaktadır. İşveren tarafından çalışan adına ödenen özel sağlık sigortası primi için yukarıda belirtilen yüzde 30'luk sınır uygulanabilirken, hayat sigortası, kaza sigortası ve benzeri diğer şahıs sigortaları için aynı istisna söz konusu değildir. Bu tür ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi gerekir.
Özel sağlık sigortası primlerinin bordroya yansıtılmasında dikkat edilmesi gereken bir başka konu da çalışanın prime esas kazanç üst sınırıdır. Ödeme yapılan ayda çalışanın prime esas kazancı bu üst sınıra ulaşmışsa, prime tabi tutulması gereken tutarın tamamının aynı ay içerisinde dikkate alınması mümkün olmayabilir. Bu durumda mevzuatta belirtilen kurallar çerçevesinde, üst sınırı aşan bölüm takip eden iki ayda da prime esas kazanca dahil edilebilir.
2026 yılında aylık prime esas kazanç üst sınırı 297.270 TL olarak uygulanmaktadır. Dolayısıyla özellikle yüksek ücret alan çalışanlara sağlanan özel sağlık sigortası gibi yan haklarda, yalnızca yüzde 30'luk istisna tutarının hesaplanması yeterli değildir. Çalışanın ilgili aydaki toplam prime esas kazancının da dikkate alınması gerekir.
Burada temel mantığı basit şekilde şöyle ifade etmek mümkün: İşveren çalışanın kendi adına özel sağlık sigortası primi veya bireysel emeklilik katkısı ödüyorsa, bu ödemelerin aylık toplamının 9.909 TL'ye kadar olan kısmı 2026 yılı için sosyal güvenlik primi hesabının dışında bırakılabilir. 9.909 TL'yi aşan bölüm ise prime esas kazanca dahil edilir. Ancak çalışanın eşi veya çocukları için yapılan ödemeler ile hayat ve kaza sigortası gibi diğer sigorta ödemeleri bu istisnanın kapsamına girmez.
Sonuç olarak, 2026 yılında işveren tarafından sigortalının kendi adına ödenen özel sağlık sigortası primi ile bireysel emeklilik katkı paylarının aylık toplamının 9.909 TL'ye kadar olan kısmı, kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde sosyal güvenlik primi hesabına dahil edilmemektedir. Bu sınırın üzerinde kalan tutar ise prime esas kazanca dahil edilerek sosyal güvenlik primi hesaplamasında dikkate alınmaktadır.