İşçinin Hakları Kadar Borçları da Var

İş ilişkisini konuşurken genellikle işverenin sorumlulukları ve işçinin hakları gündeme geliyor. Oysa işçinin de işverene karşı yerine getirmesi gereken önemli yükümlülükleri var.

Türk Borçlar Kanunu’na göre işçinin ilk ve en temel borcu işini yapmak. İşçi, iş sözleşmesiyle üstlendiği işi bizzat yerine getirmek ve bunu gerektiği gibi yapmak zorunda.

Ama işin yapılması tek başına yeterli değil. İşçi, yaptığı işi özenli bir şekilde yürütmek ve işverene karşı sadakatli davranmak durumunda. İşverenin haklı menfaatlerini gözetmek, güven ilişkisini zedeleyecek davranışlardan kaçınmak ve işverene ait bilgileri korumak da bu yükümlülüğün içinde.

İşin nasıl yürütüleceği konusunda işverenin verdiği hukuka uygun talimatlara uyulması da gerekiyor. Tabii burada işverenin her söylediğinin koşulsuz olarak yapılması gibi bir durum yok. Talimatın da hukuka, iş sözleşmesine ve iş ilişkisinin sınırlarına uygun olması gerekiyor.

Bir de teslim ve hesap verme borcu var. İşçinin işi nedeniyle kendisine teslim edilen para, eşya, belge veya başka değerleri koruması ve gerektiğinde işverene teslim etmesi gerekiyor. İşveren adına yapılan işlemler ve harcamalar konusunda da hesap vermesi bekleniyor.

Rekabet etmeme konusu da önemli. İşçi, çalıştığı süre boyunca işverenle rekabet edecek şekilde hareket edemez. Örneğin işverenin müşterilerini kendi hesabına yönlendirmek veya işverene ait ticari bilgilerden yararlanarak rakip bir faaliyet yürütmek, işçinin sadakat borcuyla bağdaşmaz.

İş sözleşmesi sona erdikten sonraki dönem ise farklı. İşçinin işten ayrıldıktan sonra da işverenle rekabet etmesinin yasaklanması, ayrıca ve kanunda belirtilen şartlara uygun bir rekabet yasağı bulunmasına bağlı. Bu konu TBK’nın 444 ve devamındaki maddelerinde düzenleniyor.

Yani özetle mesele sadece "işçi işini yapar, işveren de ücretini öder" kadar basit değil.

İş ilişkisinin sağlıklı yürümesi için işçinin de işini özenle yapması, işverene sadık davranması, hukuka uygun talimatlara uyması, kendisine teslim edilen değerleri koruması, gerektiğinde hesap vermesi ve iş ilişkisi devam ederken işverenle rekabet etmemesi gerekiyor.