Ücret indiriminde işçinin yazılı muvafakati veya yeni sözleşme zorunluluğu
Davacı işçi, alt işverenler nezdinde çalıştığı dönemde ücretinin rızası dışında düşürüldüğünü iddia ederek eksik ödenen ücret alacaklarının tahsilini talep etmiştir. Davalı asıl işveren ise ücret indiriminin geçerli olduğunu ve işçinin kabulüyle gerçekleştiğini savunmuştur.
İlk derece mahkemesi, davacının her ihale dönemi yenilenen yazılı iş sözleşmelerini imzaladığı ve ücret bordrolarına süresinde itiraz etmediği gerekçesiyle davanın REDDİNE karar vermiştir. Mahkeme, işçinin irade beyanının indirimi kabul ettiği yönünde yorumlamıştır.
Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak davanın kabulüne hükmetmiştir. Gerekçede, yapılan ücret indiriminin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. ve 62. maddelerine aykırı olduğu, işçinin yazılı rızası alınmadığı sürece bu değişikliğin işçiyi bağlamayacağı vurgulanmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, “işveren tek taraflı ücret indirimi yapamaz” ilkesini öne çıkarmıştır.
Temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi kararını BOZMUŞTUR. Kararın gerekçesinde aşağıdaki hukuki ilkeler ve somut olay değerlendirmesi yer almaktadır.
- Karşılıklı anlaşma özgürlüğü: İşyerinin ekonomik koşulları (daralma, rekabet, iş kaybı riski) tarafları ücret indirimi konusunda anlaşmaya yöneltebilir. İşçinin işsiz kalmamak adına indirimi kabul etmesi hukuka aykırı değildir.
- Yazılı muvafakat veya yeni sözleşme zorunluluğu: Ücrette yapılacak bir indirimin geçerliliği için işçiden yazılı muvafakat alınması VEYA taraflar arasında yeni bir iş sözleşmesi imzalanması gerekir. Aksi halde değişiklik geçersizdir ve işçi eski ücretini talep edebilir.
- Somut olayın özel durumu: Davacının ücretinde indirim yapılırken ayrıca bir “yazılı muvafakat belgesi” düzenlenmemiştir. Fakat dava konusu dönemde değişen alt işverenler ile davacı arasında, ücret miktarının açıkça yazılı olduğu yeni iş sözleşmeleri imzalanmıştır.
- Yeni sözleşme = yazılı kabul: Yargıtay’a göre, bu yeni iş sözleşmeleri 4857 sayılı Kanun’un 22. maddesi kapsamında ücret indirimine yazılı muvafakat niteliğindedir. İşçi, yeni sözleşmeyi imzalamakla hem çalışma ilişkisini sürdürmüş hem de belirlenen (düşük) ücreti kabul etmiştir. Bu sebeple, yeni sözleşme ile indirime muvafakat edildikten sonra fark ücret talebinde bulunulması mümkün değildir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, oybirliğiyle karar verilmiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2022/4195 E., 2022/4783 K., 19.04.2022)