Belirli Süreli İş Sözleşmesinde Erken Fesihte Kim Ne Öder?

Belirli Süreli İş Sözleşmesi

Süre Dolmadan Fesih · Haklar · Yükümlülükler

İşverenler, faaliyet alanlarına ve işin niteliğine bağlı olarak her zaman sürekli istihdama ihtiyaç duymayabilir. Özellikle proje bazlı çalışmalar, mevsimsel yoğunluklar, geçici personel ihtiyacı veya belirli bir işin tamamlanmasına yönelik faaliyetlerde belirli süreli iş sözleşmeleri önemli bir istihdam modeli olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ancak uygulamada en çok karşılaşılan sorulardan biri, belirli süreli iş sözleşmesinin sözleşme süresi dolmadan sona erdirilmesi halinde tarafların hangi hak ve yükümlülüklere sahip olduğudur.

Belirli Süreli İş Sözleşmesi Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesine göre belirli süreli iş sözleşmesi;

➜ Belirli süreli bir iş için,
➜ Belirli bir işin tamamlanması amacıyla,
➜ Belirli bir olgunun ortaya çıkmasına bağlı olarak

işçi ile işveren arasında yazılı şekilde kurulan iş sözleşmesidir.

⚠️ En önemli unsur: Sözleşmenin objektif bir nedene dayanmasıdır. İşverenin yalnızca kıdem tazminatı veya diğer işçilik haklarından kaçınmak amacıyla belirli süreli sözleşme düzenlemesi hukuken geçerli kabul edilmez.

Hangi Durumlarda Belirli Süreli İş Sözleşmesi Yapılabilir?

Uygulamada sık rastlanan örnekler şunlardır:

➜ Altı aylık veya bir yıllık proje çalışmaları
➜ İnşaat ve taahhüt işleri
➜ Doğum iznine ayrılan çalışanın yerine geçici personel alınması
➜ Mevsimlik üretim artışları
➜ Kampanya ve yoğun sezon çalışmaları
➜ Belirli organizasyon veya etkinliklerde geçici personel istihdamı

Belirli Süreli İş Sözleşmesi Nasıl Sona Erer?

Belirli süreli iş sözleşmesinde başlangıç ve bitiş tarihi sözleşmede açıkça yer aldığından, süre sona erdiğinde sözleşme kendiliğinden sona erer.

Bu nedenle;

➜ Fesih bildirimi yapılmasına,
➜ İhbar süresi verilmesine,
➜ İhbar tazminatı ödenmesine

kural olarak gerek bulunmaz.

Süre Dolmadan İşveren Sözleşmeyi Feshederse Ne Olur?

İşveren, İş Kanunu'nun 25. maddesinde düzenlenen haklı nedenlerden biri bulunmaksızın belirli süreli iş sözleşmesini süresinden önce sona erdirirse işçi çeşitli haklar elde edebilir.

1. Kıdem Tazminatı

Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin en az bir yıllık kıdemi bulunuyorsa ve sözleşme işveren tarafından haklı neden olmadan sona erdirilmişse kıdem tazminatına hak kazanabilir.

2. Bakiye Süre Ücreti

Türk Borçlar Kanunu'nun 438. maddesi uyarınca işçi, sözleşme süresi sonuna kadar kazanabileceği ücretleri tazminat olarak talep edebilir.

Bu tazminata uygulamada bakiye süre ücreti denilmektedir.

Örnek: 12 aylık sözleşme ile çalışan bir işçinin sözleşmesi 8. ayda haksız şekilde sona erdirilmişse kalan 4 aylık süreye ilişkin ücretinin talep edilmesi mümkündür.

Bakiye Süre Ücreti Hesaplanırken Hangi İndirimler Yapılır?

Mahkeme, işçinin gerçek zararını belirlerken bazı indirimleri dikkate almaktadır.

➜ İşe gitmediği için tasarruf ettiği yol ve yemek giderleri,
➜ Başka bir işte çalışarak elde ettiği gelir,
➜ Makul şekilde çalışabileceği hâlde bilerek çalışmaması nedeniyle elde etmediği gelirler.

Ayrıca işveren tarafından daha önce ödenmiş ihbar tazminatı bulunması hâlinde, bu ödeme bakiye süre ücretinden mahsup edilebilmektedir.

Mahkeme Ek Tazminata Hükmedebilir mi?

Türk Borçlar Kanunu'nun 438. maddesi uyarınca hâkim, olayın özelliklerini değerlendirerek işçiye ayrıca uygun bir tazminat ödenmesine karar verebilir.

📌 Üst sınır: Bu ek tazminatın üst sınırı işçinin altı aylık ücretidir.

İşçi Süresinden Önce İşten Ayrılırsa Ne Olur?

İşçi de haklı bir sebep bulunmaksızın sözleşme süresi dolmadan işten ayrılırsa bazı hukuki sonuçlarla karşılaşabilir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 439. maddesine göre işveren;

➜ İşçinin aylık ücretinin dörtte biri oranında tazminat,
➜ Eğer daha büyük bir zarar oluşmuşsa bunun ispat edilmesi şartıyla ek zararlarının karşılanmasını

talep edebilir. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için işverenin otuz gün içinde dava açması veya icra takibi başlatması gerekir.

İşçiye Önceden Yazılan Cezai Şart Geçerli midir?

Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesi gereğince yalnızca işçi aleyhine düzenlenen cezai şart hükümleri geçersizdir.

Dolayısıyla sözleşmeye;

“İşçi süre dolmadan ayrılırsa şu kadar ceza öder.”

şeklinde tek taraflı hüküm konulması hukuken geçerli değildir.

Belirli Süreli İş Sözleşmesinde İhbar Tazminatı Var mıdır?

En çok merak edilen konulardan biri de ihbar tazminatıdır.

❌ Belirli süreli iş sözleşmelerinde sözleşmenin bitiş tarihi önceden belli olduğundan normal şartlarda ihbar süresi uygulanmaz.

Bu nedenle taraflar birbirlerinden ihbar tazminatı talep edemezler.

Sonuç

Belirli süreli iş sözleşmeleri, yalnızca kanunda öngörülen objektif şartların varlığı hâlinde yapılabilen istisnai sözleşmelerdir. Sürenin sonunda sözleşme kendiliğinden sona erse de, taraflardan birinin haklı neden olmaksızın sözleşmeyi erken feshetmesi önemli hukuki sonuçlar doğurabilir.

İşveren açısından bakiye süre ücreti ve kıdem tazminatı gündeme gelebilirken, işçi açısından ise Türk Borçlar Kanunu kapsamında tazminat sorumluluğu doğabilmektedir. Bu nedenle belirli süreli iş sözleşmelerinin hazırlanması ve fesih süreçlerinin yürütülmesi sırasında İş Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve güncel Yargıtay kararları birlikte değerlendirilmelidir.