Yargıtay 3. Hukuk Dairesi - 2024/3994 Karar Analizi

Yargıtay Karar İncelemesi

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No: 2023/5789 | Karar No: 2024/3994

Sözleşme Öncesi Sorumluluk (Culpa in Contrahendo) ve Güven İlkesi Kapsamında Tazminat

Karar Tarihi: 02.12.2024

İlk Derece: İstanbul Anadolu 9. İş Mahkemesi

Sonuç: Onama (Oy Birliği)

Dosya Künyesi

Karar ve Dosya Bilgileri

Nihai Karar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi – 2023/5789 E., 2024/3994 K.

Karar Tarihi

02 Aralık 2024

İlk Derece Mahkemesi

İstanbul Anadolu 9. İş Mahkemesi – 2015/163 E., 2016/83 K. (22.03.2016)

Bozma Kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi – 2016/20712 E., 2020/8343 K. (17.09.2020)

Bozma Sonrası Yerel Mahkeme

Esas No: 2022/11 – Karar No: 2023/53

Uyuşmazlık Konusu

Fiilen başlamamış iş ilişkisinde sözleşme öncesi sorumluluktan doğan zararın tazmini

Uyuşmazlığın Kökeni

Olayın Arka Planı

Uyuşmazlık, taraflar arasında henüz fiilen başlamamış bir iş ilişkisine rağmen doğan zararın tazmini talebine dayanmaktadır.

27 Kasım 2014

Davacı ile davalı şirket arasında belirli süreli iş sözleşmesi imzalanır. Davacı "dış ticaret uzmanı" olarak çalışacaktır. Sözleşmenin yürürlüğe girmesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan çalışma izni alınması şartına bağlanmıştır.

Başvuru Süreci

Davalı işveren, 353128 barkod numarası ile çalışma izni başvurusu yapar ve süreci başlatır. Ancak izin belgesinin düzenlenmesi için gerekli harcı yatırmaz.

Davacının Durumu

Davacı, sürecin tamamlanacağına güvenerek mevcut işinden ayrılır. Önceki işverenine geri dönemez ve uzun süre işsiz kalır.

Sonuç

İşverenin süreci tamamlamaması üzerine iş ilişkisi hiç başlamaz. Davacı, uğradığı zararın tazmini için dava açar.

Tarafların Pozisyonu

Hukuki İddia ve Savunmalar

Davacı Taraf

› İş sözleşmesinin işveren tarafından haksız şekilde sonuçsuz bırakıldığı
› Kendisine güven verilerek mevcut işinden ayrılmasının sağlandığı
› Bu nedenle ciddi maddi zarara uğradığı
› Başlangıçta 20.000 TL olarak açtığı belirsiz alacak davasını ıslah ederek artırdığı

Davalı Taraf

› Çalışma izni alınmadığı için sözleşmenin hiç yürürlüğe girmediği
› Hukuken geçerli bir iş ilişkisinin doğmadığı
› Dolayısıyla haksız fesih veya ücret alacağı iddiasının mümkün olmadığı

Yargılama Aşamaları

Mahkeme Kararları ve Bozma Süreci

İlk Derece Mahkemesi İstanbul Anadolu 9. İş Mahkemesi – 2015/163 E., 2016/83 K. (22.03.2016)

Klasik iş hukuku yaklaşımıyla hareket eden mahkeme; sözleşmenin çalışma izni şartına bağlı olduğunu, bu şartın gerçekleşmediğini ve ortada fiilen kurulmuş bir iş ilişkisi bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir.

Bozma Kararı Yargıtay 9. Hukuk Dairesi – 2016/20712 E., 2020/8343 K. (17.09.2020)

"Taraflar arasında iş sözleşmesi kurulmamıştır. Bu nedenle ücret alacağı talep edilemez. Ancak işveren, çalışma izni sürecini başlatmış ancak harcı yatırmayarak süreci bilerek tamamlamamıştır. Davacı bu sürece güvenerek mevcut işinden ayrılmıştır. Bu durum davacının yanıltılması ve güveninin kötüye kullanılması anlamına gelir. Olay, sözleşme öncesi sorumluluk (culpa in contrahendo) kapsamında değerlendirilmelidir. Bu tür zararlar iş mahkemelerinde değil, genel görevli mahkemelerde görülmelidir."

Bozma Sonrası Yerel Mahkeme Esas No: 2022/11 – Karar No: 2023/53

Bozma doğrultusunda yeniden ele alınan dosyada bilirkişi incelemesi yapılmış ve davacının toplam zararı hesaplanmıştır.

Bilirkişi Tespiti – Toplam Zarar: 27.942,60 TL

• Kıdem tazminatı kaybı: 3.456,14 TL
• İşsiz kalınan süreye ilişkin gelir kaybı (4 ay 17 gün): 24.486,46 TL

Mahkeme, bu tutarın 12.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar vermiştir.

Analiz

Hukuki Değerlendirme ve Çıkarımlar

Bu uyuşmazlık, üç kritik noktayı net biçimde ortaya koymaktadır:

Sözleşme Yoksa Bile Sorumluluk

Taraflar arasında geçerli bir iş sözleşmesi kurulmamış olsa dahi, görüşme sürecindeki davranışlar bağımsız bir sorumluluk doğurabilir.

Güven İlkesi (TMK m.2)

Türk Medeni Kanunu'nun dürüstlük kuralı, yalnızca mevcut sözleşmelerde değil, sözleşme öncesi süreçte de bağlayıcıdır.

İşe Alım Risk Taşır

Teklif verme, resmi süreç başlatma ve adayı mevcut işinden ayrılmaya yönlendirme gibi eylemler "güven oluşturucu davranış" sayılır.

Sonuç

Nihai Değerlendirme

Ortaya çıkan çerçeve oldukça açıktır: İşveren, henüz iş ilişkisi başlamamış olsa bile, adayda oluşturduğu güveni korumakla yükümlüdür. Bu güvenin ihlali halinde, sözleşme kurulmamış olsa dahi, ortaya çıkan zararların tazmini gündeme gelir.

Bu yaklaşım, özellikle insan kaynakları uygulamalarında "teklif", "ön kabul" ve "süreç başlatma" gibi adımların artık yalnızca idari değil, aynı zamanda ciddi hukuki sonuçlar doğurabilecek işlemler olduğunu açıkça göstermektedir.

HrTurkey360