İŞSİZLİĞİN GÖRÜNÜMÜ
GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK REKOR DÜZEYDE!
Âtıl işgücü oranı %31,5 ile Haziran 2025 seviyesine ulaştı. Dar tanımlı işsizlik %8,1.
Geniş tanımlı işsiz sayısı son bir yılda 1 milyon 185 bin, iki yılda 3,3 milyon arttı. Dar tanımlı işsizlik sınırlı kalırken, zamana bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücü hızla yükseliyor.
| Gösterge | Mart 2024 | Mart 2025 | Mart 2026 | Yıllık Artış (2025-2026) |
|---|---|---|---|---|
| Dar Tanımlı İşsiz | 3.149 bin | 2.848 bin | 2.873 bin | +25 bin |
| Zamana Bağlı Eksik İstihdam | 2.731 bin | 3.568 bin | 4.540 bin | +972 bin |
| Potansiyel İşgücü | 3.693 bin | 5.249 bin | 5.437 bin | +188 bin |
| Geniş Tanımlı İşsiz (Âtıl İşgücü) | 9.573 bin | 11.665 bin | 12.850 bin | +1.185 bin |
14 puan fark Kadınlarda geniş tanımlı işsizlik %40,3, erkeklerde %26,3. Dar tanımlıda kadın %10,7, erkek %6,8.
| İşsizlik Türü | Kadın (%) | Erkek (%) | Genel (%) |
|---|---|---|---|
| Dar Tanımlı (İşsizlik 1) | 10,7 | 6,8 | 8,1 |
| Zamana Bağlı Eksik İstihdam + İşsiz (2) | 23,5 | 19,8 | 21,0 |
| İşsiz + Potansiyel İşgücü (3) | 30,3 | 14,4 | 20,4 |
| Âtıl İşgücü / Geniş Tanımlı (4) | 40,3 | 26,3 | 31,5 |
Mart 2026'da TÜİK'in dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 873 bin. İŞKUR'a göre işsizlik ödeneği alabilen: 526 bin 826. Her 10 işsizden 8'i ödenek alamıyor.
Aşağıdaki grafik, Ocak 2014'ten Mart 2026'ya kadar dar ve geniş tanımlı işsizlik oranlarının seyrini göstermektedir. Geniş tanımlı işsizlik özellikle 2020 sonrası hızla yükselmiştir.
Kaynak: TÜİK HİA, DİSK-AR hesaplamaları. Detaylı veriler Ek Tablo 1'de yer almaktadır.
Detaylı veriler Ek Tablo 2'de sunulmuştur.
- Haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate düşürülmeli; fazla mesai sınırı 270 saatten 90 saate indirilmeli.
- ILO'nun "insana yaraşır iş" yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalı.
- İş Yasası 25/II maddesi yeniden düzenlenmeli, keyfi işten çıkarmalar son bulmalı.
- İşsizlik sigortası ödeneğinden yararlanma koşulları ve ödenek miktarı iyileştirilmeli.
- İşsizlik Sigortası Fonu'nun amaç dışı kullanımına son verilmeli; işveren teşvikleri kesilmeli.
- Kamu istihdamı artırılmalı; kadrolu ve güvenceli istihdam sağlanmalı, personel açığı kapatılmalı.
- Çırak, stajyer ve kursiyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılmasına son verilmeli.
- Herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalı.
- Sendikal barajlar kaldırılmalı, özgür sendika hakkı güvence altına alınmalı.
- Kadın istihdamı için cinsiyetçi uygulamalar sonlandırılmalı; ücretsiz bakım hizmetleri devlet tarafından sağlanmalı.
TÜİK HİA Revizyonu (Mart 2021 sonrası)
TÜİK, Mart 2021 itibarıyla Hanehalkı İşgücü Araştırması'nda önemli değişiklikler yaptı. Yeni metodoloji ile 4 farklı işsizlik oranı hesaplanmaya başlandı:
- İşsizlik 1 (Dar Tanımlı): İşsiz sayısı / İşgücü
- İşsizlik 2: (İşsiz + Zamana bağlı eksik istihdam) / İşgücü
- İşsizlik 3: (İşsiz + Potansiyel işgücü) / (İşgücü + Potansiyel işgücü)
- İşsizlik 4 (Geniş Tanımlı / Âtıl İşgücü): (Zamana bağlı eksik istihdam + İşsiz + Potansiyel işgücü) / (İşgücü + Potansiyel işgücü)
Potansiyel işgücü: İş arayan ancak hemen çalışamayacak olanlar ile iş aramayıp çalışmaya hazır olanları (ümitsiz işsizler vb.) kapsar.
Veriler artık aylık ve mevsim etkisinden arındırılmış olarak yayımlanmaktadır. DİSK-AR, geniş tanımlı işsizliği uzun süredir hesaplamakta olup, TÜİK'in âtıl işgücü oranı ile büyük ölçüde örtüşmektedir.
Kaynaklar: TÜİK Hanehalkı İşgücü Araştırması Mart 2026, İŞKUR İşsizlik Sigortası Bülteni Mart 2026.
“Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması”