İş Hukuku Mevzuat Bilgi Sistemi

İş Dünyasında Hukuki Rejimler

Çalışma İlişkilerini Düzenleyen Temel Kanunlar

Mevzuatın Temeli

Türkiye'de işçi hakları tek bir merkezden değil, işin yapıldığı mecraya göre özelleşmiş üç farklı kanun üzerinden yürütülür. Bu kanunların kapsamı dışında kalan durumlar için ise genel nitelikteki Türk Borçlar Kanunu devreye girer. Bu ayrım; kıdemden izne, mesai saatlerinden tazminata kadar tüm çalışma şartlarını doğrudan etkiler.

4857 Sayılı İş Kanunu

Sistemin temel taşıdır. Sanayi, ticaret ve hizmet sektöründe çalışan milyonlarca işçinin hak ve sorumluluklarını bu kanun belirler.

5953 Sayılı Basın İş

Haber ve fikir dünyasında ter döken; gazete, TV, ajans ve dergi çalışanlarını kapsayan özel düzenlemedir.

854 Sayılı Deniz İş

Sularımızda Türk Bayrağı ile süzülen 100 groston ve üzeri gemilerde çalışan gemi adamlarının yasasıdır.

Borçlar Kanunu'na Tabi Olanlar

Özel iş kanunlarının kapsamına girmeyen şu gruplar, genel hukuk kuralları çerçevesinde Borçlar Kanunu'na tabidir:

Ev Hizmetleri Sporcular Çıraklar Hava Taşıma İşleri Küçük Tarım İşletmeleri (<50 İşçi) Rehabilite Edilenler Aile İçi Üretim Mikro Esnaf İşletmeleri (3 Kişiye kadar)

Özel Durumlar: İş Kanunu Kapsamındakiler

Bazı faaliyetler yapıları gereği farklı görünse de kanun gereği doğrudan İş Kanunu hükümleriyle korunur:

İş Alanı Açıklama
Liman ve Kıyılar Yükleme, boşaltma ve rıhtım hizmetleri.
Havacılık Tesisleri Havalimanlarındaki tüm yer hizmetleri ve teknik işler.
Tarım Atölyeleri Tarım aletleri ve makinelerinin üretildiği fabrika ve atölyeler.
Kamusal Alanlar Park, bahçe ve dinlenme tesislerinde yürütülen işler.
Su Ürünleri Denizlerdeki su ürünleri üretimiyle ilgili belirli süreçler.
Hatırlatma: Kanunlar arasındaki farklılıklar, işçinin elde edeceği hakların miktarını ve kullanım şeklini doğrudan belirlediği için iş sözleşmesinin hangi kanuna dayandığını bilmek her çalışan için kritik bir sorumluluktur.