1. Manzarayı Hayal Et (G11 ve G10)
Senin bir kumbaran var, adı G sütunu.
G10 (Geçen Ay): Kumbaranda 180.000 TL birikmiş. (Henüz 190 binlik sınıra gelmedin, rahatsın).
G11 (Bu Ay): Üzerine 30.000 TL daha kazandın ve kumbaran 210.000 TL oldu.
İşte film burada kopuyor: Sen bu ay kazandığın o 30 bin liranın hepsini aynı vergiden ödemiyorsun.
2. Sınırı Nasıl Deliyorsun?
Bu ayı bir yolculuk gibi düşün:
Yolun Başı (180.000 TL): Henüz güvendesin, vergin %15.
Yolun Ortası (190.000 TL): GÜM! Birinci dilimin sınırına çarptın. Buraya kadar olan 10.000 TL'lik kazancın %15'ten hesaplandı.
Yolun Sonu (210.000 TL): Sınırı geçtikten sonraki o 20.000 TL'lik kısmın artık %20'den hesaplanıyor.
3. Excel Bu Karışıklığı Nasıl Çözüyor?
Formülün yaptığı "akıllılık" şu:
G11'e (210 bin) bakıyor: "Bu çocuk sene başından beri toplam ne kadar vergi ödemeliydi?" diyor. (Cevap: 190.000 \ 0,15 + 20.000 \ 0,20 = 32.500 TL).
G10'a (180 bin) bakıyor: "Geçen aya kadar ne ödemişti?" diyor. (Cevap: 180.000 \ 0,15 = 27.000 TL).
Aradaki farkı buluyor: 32.500 - 27.000 = 5.500 TL. (İşte bu sadece bu ayın vergisi)
Oranı hesaplıyor: Bu ayki 5.500 TL vergiyi, bu ayki 30.000 TL kazancına bölüyor.
Sonuç: Ekranında %18,33 yazıyor.
4. Neden Sadece "%20" Yazmıyor?
Formül:
Hem %15'lik eski dünyanı,
Hem de %20'lik yeni dünyanı,
Aynı ayın içine sığdırıp sana "Gerçek Karma Oranı" veriyor.
Kısacası G11 senin kümülatif toplamın; formül ise o toplamın içindeki vergi dilimi geçişlerini milimetrik hesaplayan bir terazi.
=EĞERHATA(( (MAK(0;G11*0,15)+MAK(0;(G11-190000)*0,05)+MAK(0;(G11-400000)*0,07)+MAK(0;(G11-1500000)*0,08)+MAK(0;(G11-5300000)*0,05)) - (MAK(0;G10*0,15)+MAK(0;(G10-190000)*0,05)+MAK(0;(G10-400000)*0,07)+MAK(0;(G10-1500000)*0,08)+MAK(0;(G10-5300000)*0,05)) ) / (G11-G10); 0)