İhbar Süresinde İş Arama İzni: İşverenin Resen Uygulama Yükümlülüğü

Esas Numarası	2018/22-757
Karar Numarası	2021/488
Dava Konusu	İş Arama İzni Ücret Alacağı
Yasal Dayanak	4857 Sayılı İş Kanunu Madde 27

Kararın Özeti ve Hukuki Mahiyeti

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, iş sözleşmesinin feshi sürecinde işçiye tanınan yeni iş arama izni konusunda işçi lehine çok kritik bir yorum getirmiştir. Karara göre, ihbar süresi içinde olan bir işçinin iş arama iznini kullanabilmesi için işverene yazılı veya sözlü bir talepte bulunma zorunluluğu yoktur. İşveren, kanundan doğan bu yükümlülüğü kendiliğinden (resen) yerine getirmekle mükelleftir.

İlgili Kanun Maddesi

"Yeni iş arama izni: Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir."

Dava Süreci ve Somut Olay

İncelemeye konu olayda davacı işçi, ihbar süresi boyunca iş arama izninin kendisine kullandırılmadığını ve bu sürelerde fiilen çalıştırıldığını belirterek, çalıştırıldığı saatlerin ücretinin zamlı ödenmesini talep etmiştir. Davalı işveren ise savunmasında; işçinin bu yönde bir talebi olmadığını, talep edilmeyen bir iznin kullandırılmamasından sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüştür.

Yerel mahkemenin red kararına karşılık Hukuk Genel Kurulu, iş arama izninin "kamu düzenine" ilişkin sosyal bir hak olduğunu, işverenin işçiyi bu haktan mahrum bırakmasının doğrudan bir tazminat/ücret yükümlülüğü doğurduğunu hükme bağlamıştır.

İşverenler İçin Temel Yükümlülükler

İş arama izni verilmediğinde, çalışılan sürenin ücreti %100 zamlı olarak ödenir.
İzin süresi günde 2 saatten az belirlenemez.
İşçi izin saatlerini birleştirerek toplu kullanmak isterse, bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirebilir.
"İşçi talep etmedi" savunması Yargıtay nezdinde geçerli bir mazeret kabul edilmemektedir.

Sonuç ve Değerlendirme

Bu emsal karar, iş hukukunda "işçinin korunması" ilkesinin bir yansımasıdır. İşverenlerin fesih süreçlerinde iş arama izni saatlerini iş programına dahil etmeleri ve işçiyi bu konuda bilgilendirmeleri, ileride doğabilecek yüksek maliyetli ücret taleplerinin önüne geçilmesi açısından hayati önem taşımaktadır.